maciekburdzy@gmail.com

Zduńskie opowieści to serwis o kaflach, piecach i kominkach. Przedstawia dawne urządzenia grzewcze. Pokazuje zdjęcia, ciekawostki historyczne, rysunki, własne i cudze artykuły oraz odkrycia i wspomnienia. Zawiera i informuje o wydarzeniach z branży zduńskiej oraz wystawach muzealnych. Wywołuje uczucia od melancholii po uśmiech. Buduje zamiłowanie do dawnych rzeczy, które przeminęły oraz promuje kulturę ognia.

Kuchnie (trzony kuchenne)

     Od początku cywilizacji sercem każdego domu była kuchnia. Przygotowywano w niej strawę, szykowano zapasy i pieczono chleb. Często służyła jako sypialnia dla kilkupokoleniowych rodzin. Pierwotnie wystarczało ognisko na środku chaty. W późniejszych wiekach pojawiły się „kurne chaty” (rodzaj paleniska bez komina) w wydzielonym pomieszczeniu, gdzie nad ogniem szykowano pożywienie. W kolejnych wiekach budowano kuchnie zabezpieczone okapem , który dzięki otworowi w dachu odprowadzał dym. Gdy pojawiły się kominy, zaczęto stosować mniejsze piece kuchenne, które stały się prototypami znanym nam dawnych kuchni wiejskich. W późniejszych czasach, gdy zduństwo rozwinęło się na tyle, by stworzyć profesjonalne urządzenia grzewcze, rozwinęły się również kuchnie, które faktycznie powinniśmy nazywać trzonami kuchennymi.
Były budowane na kilka sposobów, ale zazwyczaj okładziną były kafle ceramiczne. Cała konstrukcja była wykonana z cegieł szamotowych i gliny. Takie trzony kuchenne były wyposażone w żeliwną płytę na fajerki zabezpieczoną poręczą, na której wieszano narzędzia kuchenne, garnki, patelnie, pogrzebacze a także suszono ścierki. Kuchnie były wyposażone w piekarnik i niekiedy niewielki piec chlebowy. Do ogrzewania ciepłej wody wbudowywano tzw. podkowę (stalowy pojemnik) która pod wpływem wysokiej temperatury podgrzewała wodę w zewnętrznym zasobniku. Takie kuchnie były popularne w niemal każdym domostwie i w kamienicach. Montowane je również w restauracjach, hotelach i zakładach przemysłowych. W XIX wieku pojawiły się wolnostojące kuchnie stalowe, które posiadały podobne rozwiązania. W świadomości wielu z nas w kwestii takich kuchenek utrwalił się termin „westfalki”. Dym z nich był odprowadzany do komina za pomocą żeliwnej a później stalowej rury. Na fajerkach gotowano potrawy, w piekarniku pieczono mięsa, ciasta i chleb. Znakomicie rozwiązano problem popiołu, który wystarczyło wybrać po otwarciu drzwiczek. Do pełnej obsługi urządzeń oferowano wszelkie akcesoria oraz wymienne elementy.
         Na początku były opalane drewnem i węglem. Montażem urządzeń zajmowali się zduni i kominiarze. W miarę rozwoju techniki pojawiły się kuchnie elektryczne i gazowe produkowane przez wiele firm. Na tereny Szczecina i okolic były sprowadzane z wielu miast. Także w Szczecinie znajdowali się producenci takich urządzeń. Z podobnych kuchni obecnie rzadko się korzysta. Stanowią najczęściej wyposażenie kuchni letnich oraz domków letniskowych i działkowych. Mimo, że w ofercie dzisiejszych firm jest bogata gama podobnych urządzeń, nigdy już nie wrócą do łask i nie wygrają konkurencji z dzisiejszymi rozwiązaniami typu płyty gazowe lub elektryczne. Warto więc, kilkunastoma ilustracjami przedstawiającymi kuchnie kaflowe i stalowe wolnostojące a także reklamami dawnych firm przybliżyć ich urok. Kuchnie elektryczne nie mają wiele wspólnego ze zduństwem, jednak ich ewolucja była zapoczątkowana przez pierwszych garncarzy.
Dlatego zostanie pokazana ich historia…
          Okaże się, że bywały piękne i duże i praktyczne i na swój czas bardzo nowoczesne. Okaże się również, że ich produkcja była bardzo zaawansowana. Podobnie jak dzisiaj, stanowiła wręcz przemysł. Warto także zwrócić uwagę na poziom dawnych niemieckich reklam graficznych. To w jaki sposób reklamowano produkt przed kilkudziesięcioma laty było profesjonalnym zalążkiem współczesnej reklamy jaką znamy z czasopism czy telewizji.
Przed czytelnikami kilkanaście fotografii podzielonych na 1. Kuchnie kaflowe i rysunki techniczne
2. Archiwalne fotografie kuchni
3. Archiwalne reklamy dawnych firm produkujących kuchnieZapraszam!

                                  Rysunek techniczny dawnej kuchni kaflowej – reprodukcja z „Poradnika dla architekta” 1959 r. – zbiory własne

 Rysunek techniczny dawnej kuchni kaflowej – reprodukcja z „Poradnika dla architekta” 1959 r. – zbiory własne
 Rysunek techniczny dawnej kuchni kaflowej – reprodukcja z „Poradnika dla architekta” 1959 r. – zbiory własne
Zachowana kuchnia kaflowa w jednym z pomieszczeń na piętrze w pałacu w Czernikowie, dawnym Zernickow, w gminie Myślibórz – autor : P.Glinka
Trzon kuchenny w nowym domu jednorodzinnym w Węgorniku, dawnym Aalgraben, w gminie Police. Urządzenie zostało zbudowane w narożniku kuchni i idealnie wpisało się w całe założenie, łącząc się ze nowoczesną kuchnią elektryczną z płytą grzejną oraz niewielkim piecem chlebowym na drewno
– autor : M. Burdzy
Trzon kuchenny wciąż użytkowany w domu jednorodzinnym we wsi Chłopowo, dawniej Schwachenwalde, w gminie Krzęcin. Urządzenie zbudowane z kafli zielonych. Poza komorą paleniskową zostało dodatkowo wyposażone w piekarnik oraz płytę grzejną z tzw. fajerkami – zdjęcie nadesłane
Kafle w trzonie kuchennym w domu jednorodzinnym we wsi Chłopowo, dawniej Schwachenwalde, w gminie Krzęcin – zdjęcie nadesłane
Trzon kuchenny wciąż użytkowany w domu jednorodzinnym we wsi Chłopowo, dawniej Schwachenwalde, w gminie Krzęcin.  Urządzenie z brązowych kafli prawdopodobnie zostało wtórnie zbudowane z „odzyskanych” kafli piecowych. Zawiera komorę paleniskową oraz płytę grzejną – zdjęcie nadesłane
Kafle w trzonie kuchennym w domu jednorodzinnym we wsi Chłopowo, dawniej Schwachenwalde, w gminie Krzęcin. Urządzenie z brązowych kafli prawdopodobnie zostało wtórnie zbudowane z „odzyskanych” kafli piecowych. Zawiera komorę paleniskową oraz płytę grzejną – zdjęcie nadesłane
Kafle w trzonie kuchennym w domu jednorodzinnym we wsi Chłopowo, dawniej Schwachenwalde, w gminie Krzęcin. Urządzenie z brązowych kafli prawdopodobnie zostało wtórnie zbudowane z „odzyskanych” kafli piecowych. Zawiera komorę paleniskową oraz płytę grzejną – zdjęcie nadesłane
Kuchnia wolnostojąca zamontowana przez firmę Palman & Keltz (prawdopodobnie hotel Preusenhof)
– reprodukcja reklamy z „Deutschlands Städtebau. Stettin. Herausgegeben vom Magistrat” 1925r. – zasoby Archiwum Państwowego w Szczecinie
Kuchnia w stołówce zakładowej – reprodukcja z „80 Jahre Städtische Werke A.G. Stettin” B.Spohn 1929 – zasoby Książnicy Pomorskiej w Szczecinie
Kuchnia w stołówce zakładowej – reprodukcja z „80 Jahre Städtische Werke A.G. Stettin” B.Spohn 1929 – zasoby Książnicy Pomorskiej w Szczecinie
Kucharz przy piekarniku – reprodukcja z „80 Jahre Städtische Werke A.G. Stettin” B.Spohn 1929 – zasoby Książnicy Pomorskiej w Szczecinie
    Kuchnia w trafostacji – reprodukcja z „ 40 Jahre Stettiner Elektricitäts-Werke” – zasoby Książnicy pomorskiej w Szczecinie
 Kuchnia w stołówce zakładowej- reprodukcja z „ 40 Jahre Stettiner Elektricitäts-Werke” – zasoby Książnicy pomorskiej w Szczecinie

Kucharz w pracy – reprodukcja z „Technik in Pommern”1936 nr.6 – zasoby Archiwum Państwowego w Szczecinie

Tzw. „westfalka” – – reprodukcja z „Stettin Nachrichtenblatt Des Stettiner Verkehrsvereins” 1932 r. – zasoby Archiwum Państwowego w Szczecinie
Reklama kuchni produkcji szczecińskiego przedsiębiorstwa miejskiego Städtische Werke A.-G., Stettin
– reprodukcja z „Stettin Nachrichtenblatt Des Stettiner Verkehrsvereins” 1932 r.
– zasoby Archiwum Państwowego w Szczecinie
Reklama piekarnika produkcji szczecińskiego przedsiębiorstwa miejskiego Städtische Werke A.-G., Stettin – reprodukcja z „Stettin Nachrichtenblatt Des Stettiner Verkehrsvereins” 1932 r.
– zasoby Archiwum Państwowego w Szczecinie
Reklama kuchni wolnostojącej (Myślibórz, dawniej Soldin) z publikacji „Heimatkalender für Kreis Soldin”1931 r.
– zasoby Muzeum Narodowego w Szczecin
Reklama kuchni elektrycznej produkcji firmy Städtische Werke Soldin– przedsiębiorstwa miejskiego z Myśliborza, dawniej Soldin
– reprodukcja z publikacji „Heimatkalender für Kreis Soldin” 1939 r.
– zasoby Muzeum Narodowego w Szczecin
Reklama firmy Vosswerke z Hannoweru reklamującej się na terenie Drawska Pomorskiego, dawniej Dramburg-
reprodukcja z „Aus der Siedlungsarbeit Der Stadt Dramburg”
– zasoby Książnicy Pomorskiej w Szczecinie

 

 Reklama kuchni elektrycznej firmy Durch Elektro-Kühlung ze Szczecina – z „Technik in Pommern” 1936 nr.2 – zasoby Archiwum Państwowego w Szczecinie
Reklama kuchni elektrycznej firmy Durch Elektro-Kühlung ze Szczecina – z „Technik in Pommern” 1936 nr.3 – zasoby Archiwum Państwowego w Szczecinie
Reklama kuchni firmy Wilhelma Krauze z Züllichau (Brandenburgia) – z „Technik in Pommern” 1936 nr.5 – zasoby Archiwum Państwowego w Szczecinie
   Kucharz w pracy – reprodukcja z „Technik in Pommern” 1936 nr.6 – zasoby Archiwum Państwowego w Szczecinie
Reklama kuchni firmy Eugena Bauera ze Szczecina – reprodukcja z „Technik in Pommern” 1936 nr.7
– zasoby Archiwum Państwowego w Szczecinie
Reklama kuchni elektrycznej firmy Elektrisches schenken ze Szczecina – z „Technik in Pommern” 1936 nr.8  – zasoby Archiwum Państwowego w Szczecinie

Planujesz kominek, piec lub kuchnię kaflową? Marzysz o piecu chlebowym lub do pizzy?

Skorzystaj z naszej oferty:

+48 504 481 668, maciekburdzy@gmail.com, kaflarnia-zduny.pl.

Świadczymy usługi na terenie całej Polski.

Wybrane artykuł